fa شاخص توسعه‌ی انسانی، چالش‌ها‌ی مرتبط با آن و محاسبه‌ی آن برای ایران در سال ۱۳۹۰ عمومى General پژوهشي Research <p dir="RTL"><span style="line-height: 1.6em;">ارتقای توسعه‌ی انسانی در دنیای معاصر به ظرفیت کسب علم و دانش، دسترسی به امکانات مادی زندگی و برخورداری از عمر طولانی و توأم با سلامتی بستگی دارد. شاخص‌های آموزش، امید زندگی و تولید ناخالص داخلی اجزای تشکیل‌دهنده‌ی شاخص توسعه‌ی انسانی به شمار می‌روند. شاخص توسعه‌ی انسانی تا سال ۲۰۱۰ میانگین حسابی سه شاخص آموزش، امید زندگی و تولید ناخالص داخلی سرانه به برابری قدرت خرید دلار بوده است ولی از آن سال به بعد تغییراتی در شیوه‌ی محاسبه به وجود آمد که به‌طور خلاصه می‌توان به تغییر میانگین حسابی سه شاخص ذکرشده به میانگین هندسی، تغییر شیوه‌ی محاسبه‌ی شاخص آموزش که تا قبل از آن شامل شاخص ترکیبی میزان باسوادی بزرگسالان و میزان ناخالص ثبت نام در همه‌ی مقاطع تحصیلی بود به شاخص ترکیبی میانگین سال‌های تحصیل جمعیت ۲۵ ساله و بیش‌تر و سال‌های مورد انتظار تحصیل کودکان در سن ورود به مدرسه و تغییرات اعمال‌شده در تولید ناخالص داخلی سرانه به برابری قدرت خرید دلار به درامد ناخالص ملی سرانه به برابری قدرت خرید دلار اشاره کرد. در این مقاله تغییرات در شیوه‌ی محاسبه‌ی این شاخص و اجزای تشکیل‌دهنده‌ی آن بررسی و شاخص مذکور برای کشور در سال ۱۳۹۰ محاسبه شده است. نتایج نشان‌ می‌دهد مقدار شاخص توسعه‌ی انسانی در سال ۱۳۹۰ اندکی بیش از مقدار ارایه‌شده در گزارش برنامه‌ی عمران ملل متحد است.</span></p> <p dir="RTL" style="margin-right:1.0cm;"></p> <p><span style="line-height: 1.6em;">&nbsp;Improvement in human development is determined by the capacity of knowledge attainment, access to high living standards and enjoyment of healthy and long life expectancy. Education, life expectancy and gross national income per capita indices are the components of human development index. Until 2010, human development index had been arithmetic mean of education, life expectancy and domestic production per capita (PPP) indices. In 2011, human development report calculation procedure changed. In the new procedure, geometric mean of the three indices were replaced by the arithmetic mean in the old one, education index in the new procedure is composite index of mean years of schooling in population 25+ and expected years of schooling index, and GDP per capita (PPP) has been replaced by GNP per capita (PPP). In this article, the changes in the procedure of human development calculation and its components are explained and the index is calculated for the year 1990.</span></p> <p></p> شاخص توسعه‌ی انسانی, درامد ناخالص ملی سرانه, امید زندگی در بدو تولد, سال‌های مورد انتظار آموزش, میانگین سال‌های تحصیل. Human development index, gross national production per capita, life expectancy, expected years of schooling, mean years of schooling. 1 24 http://ijoss.srtc.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-103&slc_lang=fa&sid=1 Ali Hesari علی حصاری ali.hesari@ut.ac.ir 1003194753284600293 1003194753284600293 Yes