fa مفاهیم و مبانی تحلیل داده‌ها و اطلاعات آماری در نظام آماری مدرن تخصصي Special كاربردي Applicable <strong><span style="font-family:Yas;">چکیده.</span></strong><span style="font-family:Yas;"> یکی از مهمترین اصول بنیادین آمار رسمی که همه سازمان‌های ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی تولید‌کننده آمار رسمی در سرتاسر جهان ملزم به رعایت آن بوده و در واقع برای ادامه حیات و فعالیت چنین نهادهایی ضروری است، اصل بی‌طرفی و رعایت اخلاق حرفه‌ای است. اطمینان طیف وسیع ذینفعان این سازمان‌ها و به ویژه کاربران آمار رسمی از استقلال حرفه‌ای سازمان‌های ملی آمار و به طور کلی‌تر نظام آمار رسمی، به‌عنوان یک سرمایه اجتماعی از مهمترین عوامل موفقیت این سازمان‌ها به‌عنوان نهادهای ملی و حاکمیتی، در تولید و انتشار آمارهای صحیح و معتبر به‌شمار می‌رود. با توجه به نقش مهم آمار رسمی در توسعه و پیشرفت کشورها، این اعتبار و سرمایه اجتماعی اهمیت فراوان و حیاتی دارد. از همین روی از دیر باز یکی از چالش‌های سازمان‌های تولید‌کننده آمار رسمی به ویژه سازمان‌های ملی آمار، موضوع ارایه تحلیل و انجام پیش‌بینی بر اساس آمار‌های تولیدی بوده است. بنابراین در گذشته سازمان‌های ملی آمار، به دلیل نگرانی از خدشه‌دار شدن استقلال حرفه‌ای و یا درگیر شدن در مسایل و حواشی ناشی از ارایه تحلیل‌ها، همواره از این مقوله دوری جسته و تحلیل را وظیفه خود نمی‌دانستند. با این وجود و با توجه به پیشرفت‌های فزاینده‌ای که در دانش و فناوری در زمینه‌های گوناگون در جوامع بشری رخ داده و منجر به دگرگونی و پیچیده‌تر شدن آن‌ها گشته، لزوم تغییر در رویکردها و روش‌های تولید آمار رسمی اجتناب‌ناپذیر شده است. از همین روی در سال‌های اخیر به ویژه از سال 2010 موضوع مدرن‌سازی سازمان‌های آماری و به تبع آن نظام‌‌های ملی آمار رسمی در ادبیات موضوع این مقوله و در بالاترین سطوح مرجع و بین‌المللی آمار رسمی، به طور جدی مطرح شده و دنبال می‌شود. یکی از موضوعاتی که در رویکرد مدرن‌سازی آمار رسمی مطرح است موضوع تحلیل آمارهای تولید و منتشر شده در نظام آمار رسمی و نقش سازمان‌های ملی آمار در این خصوص است. در این مقاله تلاش شده تا ضمن مطالعه این موضوع و بررسی بایدها و نباید‌های تحلیل داده‌ها و اطلاعات آماری توسط تولید‌کنندگان آمار رسمی در یک نظام آماری مدرن، به بسترها و چگونگی انجام تحلیل در سازمان‌های ملی آمار به‌عنوان هماهنگ‌کننده و محور اصلی فعالیت‌های آمار رسمی در نظام‌های ملی آمار پرداخته شود.</span><br> &nbsp; <strong>Abstract.</strong> One of the most important fundamental principles of official statistics, is the principle of Relevance, Impartiality, and professional ethics. Trust and ensure of the stakeholders and users of official statistics to the professional independency of National Statistical Offices (NSO) and the National Statistical System (NSS), as a social capital, is one of the most important factors for the success of these organizations in producing and disseminating accurate statistics. Regarding the important role of official statistics in the development and progress of each country, this trust and social capital is very essential. Therefore, one of the challenges for NSS and NSOs, has been to provide analysis on disseminated statistics. Due to this concern, in the past, NSOs, did not consider analysis as their duty. However, in regard to recent advanced progress and achievements in science and technology, the need for changes in approaches and methods of producing and disseminating official statistics has become inevitable. Therefore, in recent years, especially since 2010, the issue of modernization of official statistics discussed and pursued increasingly, in the literature and highest levels of reference and related international organizations. In this article, an attempt has been made to study foresaid subjects and deal with backgrounds and contexts of analysis in official statistics and its approach and its Interpretations in a modern NSS. Also tried to explain and define the features of proper analysis in modern and its necessity.<br> &nbsp; داده‌ها و اطلاعات آماری, آمار رسمی, مدرن‌سازی نظام ملی آمار, هرم دانایی. Data and statistical information, official statistics, modernization of the national statistical system, knowledge pyramid. 461 502 http://ijoss.srtc.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-86-4&slc_lang=fa&sid=1 Ashkan Shabbak اشکان شباک A.shabbak@gmail.com 10031947532846001070 10031947532846001070 Yes پژوهشکده‌ی آمار Javad Hosseinzadeh جواد حسین‌زاده j_hoseinzadeh@sci.org.ir 10031947532846001071 10031947532846001071 No مرکز آمار ایران Mohammad Shiri محمد شیری mshiri@srtc.ac.ir 10031947532846001072 10031947532846001072 No پژوهشکده‌ی آمار