Iranian Journal of Official Statistics Studies

fa بررسی تأثیر سیاست مالیات بر ارزش‌افزوده بر فرایند گذار از دولت رانتییر در ایران با استفاده از آمارهای رسمی حوزه‌‌ی مالیاتی Investigating the Impact of VAT Policy on the Transition Process from the Rentier Government in Iran with Using Official Tax Statistics تخصصي Special كاربردي Applicable چکیده. در حال حاضر نفت، مهمترین و در عین حال سیاسی‌ترین کالای اقتصادی جهان امروز است. در ایران نیز این کالا به عنوان مهمترین منبع قدرت سیاسی و اقتصادی محسوب می‌شود. همچنین باید توجه داشت که دارا بودن سرمایه‌های تجدیدناپذیر همچون نفت الزاماً به معنای امکانات رفاهی یک کشور نیست. وابستگی ملی کشورهای نفت خیز به نفت تبعات متنوعی از جمله رانتی شدن فعالیت‌ها برای این کشورها دربرداشته است. تکیه دولت‌های رانتییر بر درآمدهای سرشار نفتی؛ سبب نادیده گرفتن طبقات مختلف مردم و در نتیجه پیامدهای منفی برای اقتصاد این کشورها خواهد بود. از طرف دیگر، بسیاری از اقتصاددانان معتقدند که اصلاح نظام مالیاتی می‌تواند نقش قابل توجهی در بهبود این وضعیت و گذار از دولت رانتییر داشته باشد. یکی از شاخص‌های مهم و مدرن برای اصلاح نظام مالیاتی، سیاست مالیات بر ارزش‌افزوده است. از این‌رو، هدف این تحقیق آن است که با استفاده از ظرفیت نظام آمارهای رسمی کشور، ابتدا به بررسی و ارزیابی نقاط قوت، ضعف، تهدیدها و فرصت‌های موجود در تأثیر سیاست‌گذاری مالیاتی در ایران در فرایند گذار از دولت رانتییر با تأکید بر سیاست مالیات بر ارزش‌افزوده پرداخته و سپس استراتژی مناسب را انتخاب کنیم. در این راستا از روش‌ها و تجزیه و تحلیل‌های آماری مانند آنالیز رتبه‌ای فریدمن و آنالیز SWOT۱ استفاده شد. تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری شامل100 نفر از کارشناس خبره در زمینه مالیات بر ارزش‌افزوده و مباحث دولت رانتییر است. همچنین، روش نمونه‌برداری به صورت تمام شمارشی است. نتایج به دست آمده از تجزیه و تحلیل‌ها نشان می‌دهند که در بین راهبردهای تحلیل محیطی، استراتژی مناسب جهت گذار از دولت رانتییر؛ راهبرد محافظه‌کارانه (ثبات سیاست‌های مالیات بر ارزش‌افزوده) می‌باشد. بنابراین، این راهبرد متضمن استفاده از نقاط فرصت‌ها در جهت کاهش تأثیر نقاط ضعف مانند: ایجاد وحدت رویه و شفاف‌سازی و رفع ابهام در اجرای سیاست‌های مالیات بر ارزش‌افزوده، افزایش اعتبارات اداره مالیات متناسب با اهداف و استراتژی‌های ارائه شده و ایجاد هماهنگی بین اداره مالیات و شرکت‌های نفتی می‌باشد.   <div class="WordSection1">Abstract. Oil is now the most important and at the same time the most political economic commodity in the world today. In Iran is also considered as the most important source of political and economic power. It should also be noted that having non-renewable capitals such as oil does not necessarily mean a country's welfare. The national dependence of the oil-rich countries on oil has had a variety of consequences, including rent-seeking activities for these countries. The rentier governments' reliance on high oil revenues will ignore the different classes of people and thus have negative consequences for their economies. On the other hand, many economists believe that reforming the tax system can play a significant role in improving this situation and the transition from rentier government. One of the most important modern indicators for reforming the tax system is VAT policy. Therefore, the purpose of this study is to first examine and evaluate the strengths, weaknesses, threats and opportunities in the impact of tax policy in Iran in the transition from rentier government with emphasis on VAT policy and then Choose the right strategy. Statistical methods and analysis such as Friedman rank analysis and Strengths, Weaknesses, Opportunitiesand Threats (SWOT) analysis were used for this purpose. The present study is of applied purpose and of descriptive-analytical method. The statistical population consists of 100 experts in the field of value added tax and the government of Rentier. Also, the sampling method is full-count. The results of the analyses show that among the environmental analysis strategies, the appropriate strategy is to transition from the rentier state to a conservative strategy (consistency of VAT policies). Therefore, this strategy involves using opportunities points to reduce the impact of weaknesses, such as: establishing procedural unity and transparency, and eliminating ambiguity in the implementation of value added tax policies, enhancing tax administration credits in line with the goals and strategies presented. And establish coordination between the tax office and the oil companies.</div> سیاست, دولت رانتییر, مالیات, مالیات بر ارزش‌افزوده, آنالیز SWOT‎. Politics, rentier government, tax, value added tax, SWOT analysis. 217 242 http://ijoss.srtc.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-334-1&slc_lang=fa&sid=1 Mahdi Majd مهدی مجد m.majd@tax.gov.ir 10031947532846001311 10031947532846001311 No Alireza Soltani علیرضا سلطانی soltani12@gmail.com 10031947532846001312 10031947532846001312 Yes Ali Askari علی عسکری askari.azadwar@gmail.com 10031947532846001313 10031947532846001313 No