fa تغییرات ساختار جمعیت و تقاضای اجتماعی آموزش عالی در ایران عمومى General پژوهشي Research <p dir="RTL" style="margin-right:1.0cm">در چند دهه‌ی اخیر توجه به سرمایه‌ی انسانی ماهر و متخصص به مثابه یکی از عناصر کلیدی تولید و پیشرفت اقتصادی اهمیت بسزایی یافته است. تشکیل سرمایه‌ی انسانی مستلزم بهبود و سرمایه‌گذاری در محوری‌ترین بخش تولید سرمایه‌ی انسانی، آموزش عالی است. از این رو توسعه‌ی آموزش عالی در یک کشور می‌تواند از طریق پرورش نیروهای متخصص و کارآمد زمینه‌ساز پیشرفت کسب و کار و توسعه‌ی اقتصادی گردد. آموزش عالی در ایران در طول دهه‌های پس از انقلاب با چالش‌های متفاوتی روبه‌رو بوده است که یکی از این چالش‌ها تقاضای اجتماعی آموزش عالی است که پیوند نزدیکی با تغییرات ساختار جمعیت دارد. هدف اصلی این مقاله پاسخ به این سوال اساسی است که تحولات ساختار جمعیتی چه نقشی در تغییرات تقاضای اجتماعی آموزش عالی در دوره‌ی پس از انقلاب داشته است؟</p> <p dir="RTL" style="margin-right:1.0cm">روش تحقیق این مقاله روش تحلیل ثانویه است. به‌منظور نیل به این هدف، پس از بررسی تغییرات تقاضای اجتماعی آموزش عالی در دوره‌ی ۱۳۶۲-۱۳۹۱ بر اساس اطلاعات سازمان سنجش آموزش کشور، نقش تغییرات جمعیتی در روند تحولات تقاضای آموزش عالی مورد بررسی قرار گرفته است. سپس با استفاده از پیش‌بینی‌های جمعیتی احتمال تغییرات آتی در روند تقاضای اجتماعی آموزش عالی از منظر جمعیتی مورد کنکاش قرار گرفته است.</p> <p dir="RTL" style="margin-right:1.0cm">به‌طور کلی نتایج حاکی از این است که افزایش روند باروری دهه‌ی ۱۳۵۵-۱۳۶۵ و سپس کاهش آن در دهه‌ی اخیر نقش تعیین‌کننده‌ای در افزایش و سپس کاهش تقاضای اجتماعی آموزش عالی داشته است. انتقال کوهورت موالید <span style="line-height: 20.8px"> ۱۳۵۵-۱۳۶۵ </span> به سنین دوره‌ی تحصیلی متوسطه و سنین تقاضای آموزش عالی سبب افزایش چشمگیر تقاضای اجتماعی آموزش عالی طی سال‌های ۱۳۷۶-۱۳۸۲ شود. همچنین کاهش باروری سال‌های پایانی دهه‌ی ۶۰کاهش تقاضای اجتماعی آموزش عالی در سال‌های اخیر را منجر شده است.</p> <p>In Recent decades, skilled and professional human capital has been observed as a key of economic development. Accumulation and formation of Skilled and efficient human capital requires to investment in higher education. Hence, development of higher education in a country through training expert people can be effective for improvement in business and economic development. Higher education in Iran after revolution has been faced by different challenges. One of them is the social demand for higher education that closely linked with changes in population structure. The aim of this paper is to provide best answer for this fundamental question what is the role of population changes in social demand for higher education after revolution?</p> <p>To this purpose, after the study of changes in social demand for higher education from 1983 to 2012 according to <a href="http://www.aljazeera.com/category/organisation/iran's-national-education-assessment-organisation">Iran&#39s National Education Assessment Organization </a>data, the role of demographic changes in higher education demand have been studied.</p> <p>The overall, results suggest that increasing infertility in 1976-1986 and declining fertility in recent decade have had important role in increasing and then decreasing in social demand for higher education. Transition of 1976-1986 Birth Cohorts to age of secondary school and demand for higher education had led to increasing in demand for higher education in 1997-2003 periods. Also, decline infertility in the late years of 1980s has led to reduce social demand for higher education in recent years.</p> انتقال باروری, ساختار جمعیت, گشتاور جمعیت, تقاضای اجتماعی آموزش عالی. Fertility transition, population structure, population momentum, the social demand for higher education 83 102 http://ijoss.srtc.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-30&slc_lang=fa&sid=1 M. Shiri محمد شیری mshiri@srtc.ac.ir 100319475328460072 100319475328460072 Yes T. Noorollahi طه نوراللهی 100319475328460073 100319475328460073 No